"Sao biết quyết định đầu tư của mình là đúng?" — tôi từng nghĩ vậy.
Nghe thì hợp lý. Chính vì hợp lý quá nên tôi giữ nó khá lâu trước khi chịu nhìn lại.
Trải nghiệm của tôi
Vấn đề không phải cách nghĩ đó hoàn toàn sai. Vấn đề là nó dừng quá sớm, chưa chạm tới phần quyết định kết quả về lâu dài.
Trước đây tôi đánh giá một quyết định bằng kết quả: nếu lãi, quyết định đó đúng; nếu lỗ, quyết định đó sai. Cách đánh giá này nghe hợp lý, nhưng nó có một lỗ hổng lớn — nó đánh đồng "kết quả tốt" với "quyết định tốt", trong khi thực tế hai thứ đó không phải luôn đi cùng nhau.
Tôi từng ra một quyết định liều lĩnh, không có cơ sở phân tích rõ ràng, chỉ dựa vào cảm tính — và may mắn nó có lãi. Nếu đánh giá theo kết quả, đó là một quyết định "đúng". Nhưng tôi biết rõ: nếu lặp lại cách ra quyết định đó nhiều lần, về lâu dài tôi sẽ thua nhiều hơn thắng, vì lần đó tôi chỉ đang ăn may.
Tôi không mất một khoản lớn trong một đêm vì cách nghĩ đó. Tôi mất dần qua từng quyết định nhỏ, từng lần bỏ lỡ góc nhìn khác, đến khi nhìn lại mới thấy cả cục.
Cái giá tôi trả không phải lúc nào cũng là một khoản lỗ to. Có những lần cái giá là thời gian và vài quyết định lẽ ra tốt hơn nếu nhìn ra sớm hơn.
Bài học tôi rút ra
Tôi nhận ra: tách biệt quyết định có tốt hơn không khỏi kết quả ngắn hạn.
Từ đó tôi đổi câu hỏi đánh giá của mình: không phải "lần này mình đúng hay sai" — mà là "cách mình ra quyết định lần này, nếu lặp lại 100 lần, có mang lại kết quả tốt về tổng thể không". Câu hỏi đó tách được phần kỹ năng ra khỏi phần may rủi ngắn hạn — thứ mà nhìn vào một lần kết quả không bao giờ tách ra được.
Tách biệt quyết định có tốt hơn không khỏi kết quả ngắn hạn. Anh chị đang đánh giá các quyết định đầu tư của mình bằng kết quả từng lần, hay bằng việc cách ra quyết định đó có đáng lặp lại nhiều lần không?
— Phương Lê, Nhà sáng lập CoPhieu.Top