"Sao phải dè dặt khi đã nghiên cứu kỹ rồi?" — tôi từng nghĩ vậy.
Nhiều người nghĩ vậy cũng phải. Tôi cũng từng nghĩ vậy — lúc đó tôi chỉ nhìn phần dễ thấy nhất.
Trải nghiệm của tôi
Nhưng điều tôi bỏ sót lúc đó là một câu hỏi khác — sâu hơn và khó chịu hơn — chỉ lộ ra sau khi đã trả giá.
Tôi từng có một lần phân tích rất kỹ, tự tin đến mức đặt tỷ trọng lớn hơn bình thường nhiều. Phân tích của tôi, nhìn lại, không hề tệ — phần lớn lập luận vẫn đúng. Nhưng tôi đã nhầm tự tin với chắc chắn.
Tự tin là cảm giác — nó có thể đúng, có thể sai, và quan trọng hơn, nó không tỷ lệ thuận với việc kết quả sẽ đúng. Chắc chắn, theo nghĩa hẳn, không tồn tại trong bất kỳ thị trường nào — luôn có một phần không ai lường được.
Học phí không hiện ngay. Nó hiện ra mỗi lần tôi hành động theo cách nghĩ cũ, rồi sau đó phải sửa lại — mất thêm thời gian, đôi khi mất thêm tiền.
Bài học tôi rút ra
Tôi nhận ra: phân biệt tự tin (cảm xúc) và chắc chắn (mức độ kiến thức thật) khi đặt tỷ trọng.
Từ đó mỗi khi gặp lại cùng kiểu câu hỏi, tôi tự nhắc mình dừng thêm một nhịp — hỏi xem mình đang dừng ở bề mặt hay đã nhìn đủ phần phía sau.
Phân biệt tự tin (cảm xúc) và chắc chắn (mức độ kiến thức thật) khi đặt tỷ trọng. Anh chị có đang đặt tỷ trọng theo mức độ tự tin của cảm xúc, hay theo mức độ chắc chắn thật mà phân tích của mình có thể chứng minh?
— Phương Lê, Nhà sáng lập CoPhieu.Top